ANTIKVARIAT
ELLER: KORLEIS EG FANN MEININGA MED LIVET

Ettersom åra går, og ein vert meir og meir forvirra og utilpass med samfunnet sine krav til konformitet og effektivitet, og ein rundt kvart hushjørne møter gorgon vaktmester inkarnert, søkjer ein tilflukt i ymse stimuli. Her som elles er det kvar sine lyster, som seg hør og bør. For min del har eg sklidd inn i eit djupt og sett utanfrå tragisk avhengigheits-tilhøve til vinyl. Eg nyttar alle høve til å jakte på desse runde, (som oftast) svarte relikviane frå den gåtefulle opphøgde kultusen me for enkeltheits skuld kallar musikk.
Rundt omkring på guds grøne jord fins det enno rikt utsmykka tempel vigd til denne guddommen, og sjølvsagt er det ekstatisk for ein vinylhund å entre slike lokale. Ta til dømes ",råkk`n`rålls" i oslo, eit overflødigheitshorn, ein fest, ein pryd for øyret. Det er berre å gjere som onkel skrue, låse opp døra til pengebingen og hoppe ut i det. Utvalet er massivt, mangslungent, rimeleg. Desse folka veit kva dei driv på med, yppersteprestar som dei er. Etter mi forrige vitjing sjangla eg ut dørene med lp`ar av Don Covay, Robert Johnson og Klabb og babb. Klassikarar alle som ein. Ver ikkje bekymra om det går nokre timar når du fyrst er innanfor dørene, husk: det er kvalitetstid heile vegen.
Likeeins tilrår eg pilgrimar å oppsøke Ringstrøms i same by. Overveldande vennlege og positive, og sjansane for å gjere verkelege kupp til 10 eller 20 kr. er store. Er du innom Haugesund, i gata nedanfor gågata, støyter du også på eit monument over den menneskelege dårskap/klokskap. Eg har gløymt namnet på butikken, og for å vere ærleg; då eg omsider fann vegen ut att, hadde eg nesten gløymt mitt eige også. Eg hadde nervøse rykningar i augeloka av å ha nistirra på plateomslag i time etter salige time, og stod lenge på fortauet utanfor før eg hugsa kvar eg var og kvar eg skulle. Det kan vere ei påkjenning for dei som arbeider slike stader også. Mannen bak disken i Haugesund hadde fått eit alvorleg kink i nakken, etter å ha stått og prisa plater heile kvelden før, så når me snakka saman såg han berre litt varsamt sidelengs på meg av og til.
Men det heilt store, den heilage gral, fann eg i Edinburgh, i ei lurvete sidegate som heiter east crosscauseway. " Backbeat records" var shabby og skitten, men hugs at Jesus vart fødd i ein stall. Saman med mine to våpenbrødre, Ole og Arild, stod eg i døropninga og berre gapte. Og lenger var det knapt mogleg å kome, kasse på kasse med plater, frå golv til tak, dekte nesten kvar kvadratmeter. Berre ei smal passasje kunne du åle deg gjennom . Han som styrte sjappa, bad oss innstendig om å bli der me var, ytre våre ynskje, så skulle han gå inn og leite etter det. Det var ganske enkelt ikkje plass til meir enn eitt menneske om gongen... For eit utval! Han hadde heilt tydeleg mista kontrollen over butikken for fleire år sidan, men når eg såg han stå der omslutta av svaiande vinyl-tårn, var det som mann og butikk smelta saman i ei høgare eining og vart eit levande, snakkande arkiv over musikken si kraft og galskapande glede. Fyren var heavy, visste alt, hadde alt - ein eller annan plass. Dagen etterpå, rett før eg skulle reise, smaug eg meg inn ein gong til. Me byrja å snakke om Little feat, og eg spurte om han hadde noko litt sjeldne ting av den gruppa. Visst hadde han det, han klødde seg litt i håret, før han ba meg om å lette på eit berg av bruskasser fulle med plater, og DER, nedst attmed gulvet, eit heilt knippe av ting eg berre hadde høyrt om, og somt som var komplett ukjend. Eg har aldri opplevd makan, og kunne gladeleg ha flytta inn og budd der resten av livet. Sannsynlegvis den einaste måten eg kunne ha funne ut kva som var der på. Leit den opp, medan den enno er til. Det kan umogleg gå lang tid før veggar og tak byrjar bule ut og heile greia kollapsar. Men enn så lenge; verdas navle for vinylhundar.
Slike plassar er jo balsam for sjela, dedikerte som dei er til musikk i vinylform, men eg må tilstå ein snikande og stadig aukande fascinasjon for antikvariat som nærast ringeaktar vinylen, der det berre står ein stabel henslengt i eit hjørne, mellom hjulvispar og lampeskjermar. Det er på slike plassar du kan gjere dei verkeleg store funna. Og berre for å ha sagt det, ikkje eit vondt ord om dei som eig og driv desse antikvariata, eksentriske, snakkesalige, vennlege ,alltid noko for seg sjølv OG for andre... Men altså; vinyl. Det er klart at du kan støyte på dei mest avskyelege utgjevingar på slike plassar, plater som berre kan karakteriserast som brotsverk mot menneskeætta, og som det kan ta fleire år med tung psykiatri å kome over, men har du fyrst forsona deg med at det fins rom i verda også for boney M- "nightflight to venus" med ufyseleg obskøne postkort som vedlegg, så kan du konsentrere deg om dei skattane som påfallande ofte fins innimellom mudderet. Til dømes stod eg nagla til staden i Ålesund for nokre år sidan, for innimellom dei sjukaste utslaga av 80-tals eurodisco, stod eg brått med Richie Cole si plate "hollywood madness". Og kva så, seier du vel, men høyr: som liten gut, nyfrelst på Tom Waits, låg eg ei sein natt og høyrde på radio, då songen "waitin`for Waits" kom over eteren, eit slags jazza doo-wop greier der Tom berre dukkar opp dei aller siste sekunda av songen,og idet fadinga byrjar, tek til med ei vill historie om kvifor han ikkje kom fram tidsnok. Genialt m.a.o., og eg brukte dei neste tjuefem åra av mitt liv, ispedd litt skulegong, på å jakte etter denne plata, og der, av alle stader, gøymt mellom gråstein; gullet mitt.
Og liknande ting har skjedd fleire gongar. Før du veit ordet av det, står du til dømes med ei klassisk Erik Bye - plate i hendene. Haugesund igjen, og ei bunke med plater lent opp mot ein vegg inne i ei krå, og for nokre plater. .. Om du er for ung eller berre har fortrengd det vil eg uansett fortelje at det på tidleg 70-tal var umåteleg populært å fornorske utanlandske slagarar. Kjente og kjære(sic) artistar som Dag Spantell, Stein Ingebrigtsen o.l. tok på seg den tunge børa det var å presentere dei mest avsindige lyriske plattheiter. Og det selde i bøtter! Difor blada eg meg altså gjennom ting som "jeg lovet deg aldri en rosenhage" med eit i og for seg tidstypisk søtt omslagsbilete av ei syngedame i grovstrikka bikini. Og så: Erik Bye. Monumental. Rett nok tykkjer eg at han vart betre og betre dess eldre han vart, ting som "blå salme" t.d. er eineståande vakkert, men også plata eg fann i Haugesund, utgitt på 60-talet, der han syng songar av Einar Skjæraasen er praktfull, og omslagsdesignet minner om det du fann på rockeplatene på den tida. Baksida er til dømes veldig Dylansk...
Så, for all del, kjære venn; snus etter plater på internett, men vil du bli overrraska, forundra, rysta, ruinert er eit antikvariat rette staden å vitje. Sun Ra forsvarte ein gong mangelen på system i biblioteket sitt med at det gjorde det heile meir interressant. I staden for at han gjekk rett til den staden der han visste at den og den boka sto, måtte han leite seg fram og underveis kom han då frampå dei mest underlege ting som han hadde gløymt at han hadde. Slik er det å fortape seg i eit støvete, trangt antikvariat. Slik er (cue:pompøse trompetar) det igrunnen med livet, også. Dei finaste tinga kjem heilt overrraskande på oss.