MED LISENS TIL Å LÆKJE

Me er komne til den femtitredje av årets femtito veker, så gje meg lov til å skildre ein grenseoverskridande augneblink i musikk-historia.
Tidlegare i år gav cappelen damm ut boka " den beste låta ", der 19 norske forfattarar tek for seg ein song dei har eit særskild forhold til. Det bykste litt til i hjartet mitt, då eg såg at Agnes Ravatn hadde valgt seg Van Morrison og " and the healing has begun ".
Agnes Ravatn debuterte for nokre år sidan med boka "veke 53 ", og bar allereie då bod om at ei ny og tydeleg stemme hadde slutta seg til den stolte vestlandske tradisjonen med beisk og underfundig humor, ein arv som t.d. Ragnar Hovland forvaltar på ein slik absurd og sjølvgod og praktfull måte. No for tida skriv Agnes R. i den nynorske vekeavisa Dag og Tid, og kom i år ut med artikkelsamlinga " stillstand".
No anar eg ikkje kva Agnes R. skriv om " and the healing has begun ". Men ho
gjev meg eit påskot til å hale denne underfulle songen fram i ljoset på nytt. Dette eposet, som du finn på albumet " into the music " frå 1979, er eit av mange døme på at vel er Van Morrison ein legendarisk surpomp, men det bankar eit hjarte av solid gull bak silkeskjorta.
Songen startar stilt og varsamt, med ei dansande fele bak Van sin meditasjon over den lækjande krafta til raude sommarkjolar. Så ruslar det avgårde igjen med felespel og Van som gryntar og oppildnar musikarane. Sakte byggjer det seg opp i intensitet, før Van brått bryt av og byrjar ein lang mumlande monolog om natterangling og musikk, som ender med at han roper ut " we`re gonna stay up all night long, and then we`re gonna go out and run across the fields ". Og hei, kanskje ser det ikkje så overveldande ut på papiret, men det er noko med måten desse orda kjem fløymande ut av den øvrige teksten , som er så fordømt livsbejaende at du får lyst til å skrike høgt. Kanskje er det klangen i stemma hans, gjenskinet av ungdommeleg fridom, uovervinneleg og lidenskapeleg. Alt eg veit er når han etter dette vender attende til refrenget, er det ikkje lenger berre eit utsagn, det er er djup sanning - And the healing has begun: lækjinga har teke til.
Gleda er ikkje permanent og fastbunden, ho er ein flukt, eit svev i sjela. Enten du møter den i eit anna menneske, i kunsten, i naturen. Det er for desse augneblinkane si skuld me strekkjer oss mot kvarandre. Og har du ein gong kjent slik glede, gløymer du ho aldri. Det er kjærleik. Det er lækjedom.

Sidan me no ser nyåret i kvitauget, vil eg nytte høvet til å takke for følgjet så langt, og ynskje nettopp deg eit impulserande og fantasi-eggjande 2010. Kanskje møtes me att? Eg forblir, som alltid, din blunderbuss.

TID FOR TOM

Enden er nær - av dette året, i alle høve. Då ser ein seg gjerne attende, til sides og framover og undrar seg på kva i herrens namn ein eigentleg er med på. For å prove at ein faktisk er i live, kårar ein seg til å liste opp årets ditt og datt, og får ganske enkelt orden på sysakene før det ultimate fyrverkeriet tek ein.

Også dette året kom det ut musikk som rørte meg, fekk meg til å danse strutse-aktig over stovegulvet eller flata meg heilt med si djupne og dristigheit. Dirty projector si plate" bitte orca " var ei suveren leik med ulike sjangrar, tinariwen si " imidiwan:companions " ei transeaktig reise gjennom elektrisk ørkensand, og Neko Case " middle cyclone " eit fjellstøtt og suverent nedslag i overgangen mellom tidlaus country og kontemporær rock.

Men la eg min elsk på ei utgjeving dette året, var det Tom Waits sin dobbel-lp " glitter and doom live ", som dokumenterte fjorårets serie av konsertar i USA og Europa. Mannen er ein akopalyptisk profet, ein karnevalsk knivkastar, ein oppfinnar av hjulet - og det morosamste mennesket du kan håpe å møte ved enden av vegen. Saman med Arild Og Ole Johan overvar eg TW sine to konsertar i Edinburgh. Uforgløymeleg. Heile det mange tusentals publikum møtte mannen med ståande applaus, og han ga oss aldri sjansen til å angre på det. Plata har med mange av songane som trollbandt meg mest den kvelden, som " dirt in the ground ", " make it rain " og " Lucinda-ain`t goin`down ".

Nokre gongar gjennom mine år som konsertgjengar har tida stått stille, fordi ei framføring har vore så fullkommen, så rystande. Slik var det med Peter Gabriel si framføring av"biko " på Kalvøya, Rick Danko sin totalt uventa og nydelege "Blind Willie Mctell " på rådhusplassen i Molde. Når TW midt under konserten i Edinburgh sette seg ved pianoet og henta fram av alle ting,"Tom Trauberts blues ", var verda borte og det var berre musikk att. Ekstranummeret den kvelden var ein surrealistisk teatralsk monolog,9th and hennepin, som ingen andre enn TW sjølv kunne ha gjeve liv til.

Så no sit eg her med denne doble lpèn og tenkjer at det går an, at forsoning finst, at rikdomen i oss og rundt oss kan setjast ord på og musikk til. Årets mann, årets namn: Tom Waits.